Av Knut Arne Høyvik

I tre år har norske helsebyråkratar krangla med legemiddelfirmaet Roche, om brystkreftmedisinen Kadcyla. Den 23.juni i år avslo Norge det sjuande tilbodet på denne medisinen. I EU vart medisinen godkjend allereie i 2013.

Helsebyråkratane i det sokalla Beslutningsforum, skuldar på dårleg dokumentasjon og høge kostnadar. Kreftlækjar Steinar Aamdal ved Radiumhospitalet, seier til VG 16/7, at han lurer på kva Legemiddelverket i Norge har funne ut, som resten av Europa ikkje har skjønt? Det er to land i Europa som ikkje har teke i bruk denne livsforlengande medisinen. Det er Estland og Latvia, land vi vanlegvis ikkje likar å samanlikne oss med.

Dei fleste av oss er nær nokon, som har, eller har hatt kreft. Mange blir heldigvis friske og lever eit godt liv. Andre døyr alt for tidleg, og vi blir redde når vi høyrer ordet kreft. Jenta vår vann over sin kreftsjukdom, og vart heilt frisk. Men søstera mi tapte, ho hadde brystkreft med spreiing, og vart diverre berre 53 år.

Difor vart eg både trist og forbanna, då eg las VG sist søndag. For finst det eit lite håp, er det håpet sjuke folk klamrar seg til, når alt blir vondt og vanskeleg. Når godt utprøvd medisin som kan forlenge livet og gje god livskvalitet, ikkje vert teken i bruk, er det eit hån mot dei som er sjuke. På denne måten sløkkjer norske helsebyråkratar det vesle lyset, som fleire sjuke folk har, og må ha, skal dei klare dagane. Eg blir kvalm når eg les at det er prisen på medisinen som er hovudproblemet.

Norge som nesten ukritisk tilpassar seg Europa på alle samfunnsområder, skal verkeleg vise seg som eit bittert annleisland.  Eg høyrer ekkoet av Øystein Sunde i det fjerne:  «Du må’kke komme her og komme her…»

Kristin Moe (62) er kjent for dei fleste av oss. Ho har jobba både som leiar i Forbrukarrådet og som programleiar i TV2 og TVNorge. Ho har hatt brystkreft sidan 2013, og lækjarane prøver å halde sjukdomen i sjakk, men ho blir aldri frisk. Ho seier til VG, at medisinen Kadcyla var hennar siste håp, og ho var sikker på at den skulle bli godkjend, det vart den ikkje. Ho var likevel i tvil om ho skulle stå fram i avisa. –Nokon må ta kampen. Vi kan ikkje ha eit system der dødssjuke pasientar ikkje får same behandlinga som i resten av Europa, seier Moe til VG.

Anne Gine Hestetun er fylkesordførar i Hordaland. Politikaren har hatt brystkreft sidan 2012, og gått på denne medisinen sidan i fjor haust. Men ho betaler behandlinga av eiga lomme, eit års behandling med denne medisinen kostar henne 900.000 kroner. Ho seier til NRK Hordaland (23/6) at ho er heldig som har midlar til dette. Ho seier vidare at medisinen har verka godt på henne, men ho er sterkt kritisk til at denne medisinen ikkje er godkjent av det offentlege helsestellet.

På denne måten utviklar vi eit klasseskilje, når det gjeld behandling av denne kreftforma. Dei som har bra med pengar, kan kjøpe seg tilgang til medisinen. Dei som ikkje har pengar, får den ikkje, og det er heilt urimeleg. Det bryt også med den gode tradisjonen vi har her i landet, at alle skal få same tilbodet når dei er alvorleg sjuke, uavhengig av innhaldet i lommeboka.

Helseministeren må sjølvsagt gripe inn, og overprøve sine eigne faginstansar. Når 18 europeiske land har godkjent medisinen, må det vere politisk plankekøyring. Vi snakkar om ca.100 pasientar, og 100 millionar kroner i året. Eg orkar ikkje å setje det inn i eit større økonomisk perspektiv, det blir berre absurd.

Den svenske forfattaren Per Olov Enquist  skreiv akkurat det som gjeld for oss alle, anten vi er friske eller sjuke: «Ein dag skal vi alle døy, alle andre dagar skal vi leve».