Av Knut Arne Høyvik

Det var ein fotballgalen tyskar, som vitjar oss kvar sommar, som lokka meg på fotballkamp.

Vi parkerte ved Høgskulen, og skulle ta ein av bussane som går i rute til stadion. Bussen var stapp full, og eg stilte meg i midtgangen, saman med mange andre. Brått høyrde eg ei stemme bak meg:
– Nå må du reise deg, så mannen får sitte.
Eg snudde meg og såg ein mann som ville ha ein unggut til å reise seg.

Mannen som måtte få sitje var pina det eg. Eg fekk akutt angst, og snudde meg og gjorde det heilt klart:
– Det går heilt fint, eg står gjerne. Men denne høflege mannen ga seg ikkje, og ga den 12-13 år gamle guten ei ny beskjed:
– Nå må du reise deg, så mannen får sitte.

Guten reiste seg og peikte høfleg på setet- det var mitt. Eg fekk ein reaksjon, ein «back-lash», og tenkte tilbake på kvar gong eg reiste meg på bussen for gamlingane som kom på. Eg fekk streng beskjed om det, frå mamma. Men, dei som eg reiste meg for, var no eldgamle, det var berre så vidt dei hangla og gjekk, meiner eg å hugse. No var det min tur, eg hadde nådd ein ny milepæl, brått og brutalt.

Tyskaren skjøna ingenting av dette dramaet, og eg er ikkje språkmektig nok til å forklare han det. Men denne omstillinga starta for ei stund sidan. Då byrja eg å få tilsendt tilbod om å abonnere på bladet «Vi over 60» Eg har fått invitasjon til ein eldrefest i bygda. Nokre brosjyrar om bussturar for pensjonistar, har også nådd meg. Eg skjønar ikkje kva som er skilnaden på bussturar for pensjonistar, og bussturar for folk flest.

Men det er noko anna som skjer når du blir pensjonist. Du kjem inn i gruppa av dei som bygde landet. Du kan jobbe livet av deg, når du er 20, 30, 40, 50 år, men ver sikker: Det er ingen som kjem bort til deg, og klappar deg på skuldra, og takkar deg fordi du byggjer landet.

Nå vi kom i land med fisk for millionar, og strødde velstand langs strendene, møtte vi oftast ein byråkrat eller ein professor, som fortalde oss at vi hadde fått fisken med staten.

Men når du bli pensjonist, og enda eldre, er du komen i ein ny kategori. Klagar du på noko; sjukehuset, NAV, lækjaren, eller manglande strøing på fortauet, så dukkar det alltid opp ein politikar og seier om lag slik:

– Slikt kan vi ikkje gjere mot dei som bygde landet, slik kan vi ikkje ha det.

Dette seier dei sjølvsagt heile tida, men aller mest no i valkampen. Dei veit så inderleg vel at gamle folk har dårleg hugs, og gløymer nesten like fort som politikarane sjølve. Dette har eg merka allereie, eg hugsar nøyaktig kor mykje pengar eg fekk til konfirmasjonen i 1970, men mobilen og billyklane finn eg ikkje att. Men det er vel ein pris vi må betale, vi som bygde landet.

Eg måtte sjølvsagt prøve å snu opplevinga på bussen til noko positivt, og det har eg gjort. Kvar gong nokon gjer meg urett heretter, kjem eg til å sjå på dei å seie alvorsamt:

– Hugs, det var vi som bygde landet, ikkje kødd med oss.

Så kjem eg til å fortelje om livet på dei store fiskebankane og kampen for tilværet. Kvifor ingen rosa oss opp i skyene, når vi var yngre, og arbeidde som hardast, er ikkje godt å vite. Men då var vi dessertgenerasjonen, som hadde fått alt opp i hendene. Vi fekk nifse historier frå førre generasjon. Dei kjempa for harde livet, nesten utan mat og klede, ved framande kystar, for å byggje landet. Mødrene våre fekk verken ros eller pensjonspoeng, sjølv om dei gjorde minst like mykje for å byggje landet.

No er det vår tur til å ta i mot applaus og litt pensjon, fordi vi bygde landet. Då er det kjekt å vite at invitasjonen til Olympia Stadion i Berlin, står ved lag. Eg tek meg nok ein tur dit ut på hausten, men ikkje med buss.